Stöðugur hallarekstur

Það sem ég rek augun í þegar ég les þessa frétt er að ekkert er minnst á að hugsanleg ástæða hækkunar skuldatryggingarálags íslenska ríkisins sé stöðugur hallarekstur og aukning skulda ríkissjóðs að sama skapi.

Verið getur að álagið hafi hækkað annars staðar en spyrja má hvort það sé ekki síst vegna aukningar á skuldum þeirra sömu ríkja enda er álagið í beinu sambandi við áhættuna sem markaðurinn setur á lán til viðkomandi ríkja. 

Skuldaálagið, háar skuldir og slæm staða ríkissjóðs hjá matsfyrirtækjum segir allt sem segja þarf um stöðuna í hagstjórn landsins. Mynd sem er allt önnur en sú sem gefin er af forystumönnum ríkissjórnarinnar þegar þeir koma fram í fjölmiðlum og hæla sjálfum sér af hagstjórnarsnilli sinni.

Skuldatryggingarálagið yfir 3%

Getur verið að viðskiptaráðherra sjái ljósið?

Ég var ekki viðstaddur fund Félags viðskipta og hagfræðinga í morgun og hef því upplýsingarnar einungis úr Viðskiptablaðinu, sjá tengil á frétt hér að neðan. Af fréttinni að dæma mætti halda að efnahags- og viðskiptaráðherra sé loksins búinn að sjá ljósið.

Eins og fram kemur í máli ráðherra þá er Evran ekki sú töfralausn sem af er látið og agi í ríkisrekstri mun mikilvægari en margur gerir sér grein fyrir. Ríkisstjórn Íslands á hverjum tíma hefur meir um sveiflujöfnun hagkerfisins að segja en Evran og alls ekki loku fyrir það skotið að þrátt fyrir upptöku Evru muni sveiflur í hagkerfinu samt sem áður koma upp ef aginn í ríkisrekstrinum er ekki fyrir hendi.

Evran er því ekki lausnin og það vekur furðu mína hve lengi menn hafa einbeitt sér að afleiðingunum í stað þess að beina sjónum sínum að hinu raunverulega vandamáli sem skapar afleiðingar eins og háa vexti o.fl. Upptaka Evru væri líkt og að setja plástur á sárið eftir á í stað þess að fjarlægja orsökina fyrir meiðingunum svo þær komi aldrei fyrir aftur.

Ef efnahags- og viðskiptaráðherra sér ljósið þá er bara að bíða og sjá hvort rödd hans hafi áhrif til batnaðar þegar kemur að stefnumótun núverandi ríkisstjórnar í þessum málum. 

 

http://www.vb.is/frett/67539/ 

Í engu samræmi

Ég verð að viðurkenna að ég get bara ekki orða bundist.

Hvernig er hægt að rökstyðja að stofnun sem nú sinnir eftirliti með bankakerfi sem er einungis brot af þeirri stærð sem það var fyrir hrun hafi farið úr 600 milljónum á fjárlögum árið 2007 í 1600 milljónir á fjárlögum fyrir árið 2012 sem er 267 prósent hækkun?

FME fær 305 milljónir til viðbótar

Fjármagnað með lánum

Ekki skil ég hvernig fjármálaráðherra getur með góðri samvisku komið fram í fjölmiðlum og hælt sér fyrir að afstýra gjaldþroti landsins. Hann hefur fjármagnað hallarekstur ríkissjóðs með lánum og hærri sköttum. Ríkissjóður var nánast skuldlaus þegar hann tók við en er nú kominn í hóp skuldsettustu ríkissjóða heims. Þetta hefði hvaða sex ára barn getað gert og er ekkert til að hæla sér af.

Áframhaldandi skuldsetning ríkissjóðs, eins og hann er að leggja til nú, mun setja óþægilegan þrýsing á ríkissjóð og ekki er útséð með að skuldir verði of háar og landið lendi í svipaðri stöðu og þau ríki Evrópu sem verst eru stödd, s.s. Grikkland, Ítalía, Írland, Portúgal og Spánn. Ísland siglir hraðbyr í átt að þeim fróma hópi.

Það er enginn árangur að ná fram frumjöfnuði þremur árum eftir hrun. Vaxtabyrgðin hefur aukist hratt og fjármagnskostnaður hefur sett mörg fyrirtækin á hausinn þrátt fyrir að "frumjöfnuður" þeirra væri jákvæður. 

Hefðum að óbreyttu farið á hausinn

Bókhaldið fegrað

Eitthvað er fjármálaráðherra að ferga bókhaldið í umræðum um ný fjárlög. Ef farið er inn á heimasíðu Hagstofu Íslands og skuldum ríkissjóðs er flett upp þá sést augljóslega að skuldirnar eru sagðar þar mun hærra hlutfall af landsframleiðslu en fjármálaráðherra heldur hér fram.

 

Enn á ný er linkind ríkisstjórnarinnar gagnvart þjóðþrifa málum algjör. Uppgjöfin við að koma reikningum ríkisins réttu megin við núllið er skelfileg og enn á ný virðist eiga að senda reikninginn fyrir útgjöldunum á komandi kynslóðir sem mega borga brúsann með hærri sköttum.

Gjaldaliður ríkissjóðs sem hlutfall af landsframleiðslu var um 40% árið 2010 og fór hæst í 45% árið 2008. Þetta skuggalega háa hlutfall er birtingarmynd þess að ríkissjóður hefur blásið út undanfarin ár og fyrirtæki og einstaklingar þessa lands þurfa nú að greiða ríkisjóði um helming tekna sinna.  Það er af sem áður var þegar þetta hlutfall var um 30% og þótti nú sumum nóg um þá.

 

Heimild: Hagstofa Íslands 

Ríkið skuldar 1.386 milljarða

Gjaldþrota stefna

Niðurgreiðslur til sjávarútvegs er ekki hægt að réttlæta með góðu móti. Með niðurgreiðslum er verið að viðhalda kerfi sem ekki stendur undir sér. Hvaðan koma fjármunirnir til þess arna. Væntanlega frá skattborgurum eins og oft áður.

Það er ill réttlætanlegt að viðhalda gjaldþrota starfsemi með fjármagni sem annars væri hægt að nýta með skynsamlegri hætti. Það er afar mikilvægt að hver atvinnugrein standi undir sér og að kerfið sé þannig skipulagt að arður af greininni sé hámarkaður landi og þjóð til vegsauka. Annað er ekki réttlætanlegt.

Eru niðurgreiðslur það sem koma skal í íslenskum sjávarútvegi með inngöngu í ESB? 

Ólíklegt að Ísland fengi umtalsverða styrki frá ESB

Samkeppnisstaða Grikklands léleg

Það er kominn tími til að Grikkland hristi sig úr heljargreipum ESB og felli niður Evruna sem gjaldmiðil. Þannig fá þeir aftur stjórn á peningamálum sínum sem gefur þeim möguleikann á að fella gengið og gera heiðarlega tilraun til að leiðrétta samkeppnisstöðu landsins sem er með því versta sem þekkist í álfunni. Blaðið The Economist hefur ítrekað bent á slappa samkeppnisstöðu og þá staðreynd, sem stjórnmálamenn í Evrópu eru ekki tilbúnir að viðurkenna vegna sinna sérhagsmuna, að landið sé gjaldþrota. 

Það er í raun tilgangslaust að vera að lána gjaldþrota landi meiri peninga, eins og nú virðist vera uppi á teningnum. Gjaldþrot þýðir að landið getur ekki greitt núverandi skuldir, hvað þá nýjar. Allur þessi skrípaleikur er gerður til að bjarga andliti Evrunnar og ESB, og kemur að sjálfsögðu á endanum niður á óbreittum borgurum landsins sem hafa mótmælt undanfarið.

Þó samkeppnisstaða Íslands sé mun betri en Grikklands þá því miður stefnir Ísland hraðbyri í sömu átt þegar kemur að skuldum landsins. Eins og ég hef bent á áður (1), þá er þess ekki langt að bíða að Ísland komist á hálan ís þegar kemur að skuldavanda þjóðarinnar. Núverandi ríkisstjórn er enn að skila fjárlögum með halla sem þarf lánsfé til að stoppa upp í. Því til viðbótar er ríkisstjórnin að þvinga þjóðina í ESB og Evruna, bandalagið sem er að ganga að Grikklandi dauðu.

Er eitthvað vit í þessu? 

 

 

(1) http://mbj.blog.is/blog/mbj/entry/1178215/ 

Fitch: Grikkland í skilyrtu greiðsluþroti

Grikkir gjaldþrota í meir en ár

Ég get tekið undir með Gaulke að það eina sem Grikkir geta gert í stöðunni er að sleppa Evrunni. Sú staðreynd að peningamálastjórnin sé ekki í þeirra höndum hefur ekki hjálpað þeim út úr mjög erfiðri stöðu og björgunarpakki með meiri lánum hjálpar ekki neitt. Það er líkt og að rétta drukknandi manni meira vatn í stað þess að láta hann hafa björgunarhring.

Almenningur mótmælir og vill ekki taka á sig þá skerðingu sem nauðsynleg er til að vinda ofan af umfram eyðslunni og til að geta farið að borga niður lánin sem landið hefur tekið á sig undanfarin ár. 

Eina ráðið er að sleppa Evrunni og láta gríska gjaldmiðilinn falla í verði til að leiðrétta vitleysuna sem upp er komin.  

Grikkir eiga að hætta með evru

Ríkisstjórnin að kafsigla skútunni - skuldir orðnar hættulega háar

Skuldaaukningin ríkissjóðs undanfarin ár hefur ekki verið mikið til umræðu undanfarið. Svo rammlega hefur kveðið að því að manni dettur í hug að verið sé að fela skítugu börnin. Til marks um þessa aukningu má nefna að skuldaaukning ríkissjóðs hefur verið gríðarleg síðan 2008 eða um 163.8%, fór úr 640 milljörðum í nóvember 2008 í 1690 milljarða í maí 2011 (1).

Til að átta sig á því hvað þetta þýðir fyrir þjóðarbúið er gott að setja skuldirnar í samhengi við verga landsframleiðslu, þannig næst samanburður við aðrar þjóðir og mynd fæst á getu ríkissjóðs til að standa undir þessum bagga. Skuldir ríkissjóðs sem hlutfall af vergri landsframleiðslu í nóvember 2008 voru um 43.2% en voru í maí 2011 komnar í 104.39% (2).  

En hvaða máli skiptir þetta nú, kann einhver að spyrja. Jú, málið er nefnilega að með þessu er Ísland komið í hóp meðal þeirra ríkja sem hvað oftast eru í fréttum þessa dagana vegna yfirvofandi gjaldþrots. Þessar þjóðir telja Grikkland, Ítalía, Írland, Portúgal og Spánn.

Til að ná fram samanburði milli Íslands og þessara landa fletti ég í tölum frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum (IMF) (3). Þar má sjá að skuldir Grikklands 2010 voru um 142% og spáð um 152.3% árið 2011. Ítalía kemur þar rétt á eftir með 119% árið 2010 og spáð 120.3% árið 2011. Írland var í 96% (AGS áætlun) árið 2010 og spáð 114.1% árið 2011. Portúgal var í 83.3% 2010 (AGS áætlun) og spáð 90.6% árið 2011. Spánn var í 60.1% árið 2010 og spáð 63.9% árið 2011, sjá línurit hér að neðan.

Þetta línurit sýnir svart á hvítu að Ísland er nú þegar komið í hóp þeirra ríkja sem eru að glíma við gífurlegan skuldavanda. Það sem er verra er að ríkissjórnin hefur ekki dug né þor til að taka á vandanum og er enn að skila ríkisfjármálunum með halla sem fjármagna þarf með meiri skuldsetningu.

Við þetta bætist að yfirlýsingar ýmissa aðila um að ekki sé hægt að "vega að velferðarkerfinu" með niðurskurði vinna kannski hug einhverra kjósenda nú en með þeirri stefnu er vandanum ýtt yfir á börnin og framtíðina í stað þess að taka á vandamálinu nú.

Tækifærin til niðurskurðar í samneyslunni eru til staðar. Því til stuðnings vil ég benda á að samkvæmt tölum Hagstofu Íslands þá jukust útgjöld samneyslunnar um tæp 40% frá árinu 1998 til ársins 2007 (nýrri tölur ekki fáanlegar).

Af þessu sést að tækifærin eru til staðar og skammarlegt að taka ekki á málinu strax í stað þess að forðast vandann. Það eru takmörk fyrir því hve langt hægt er að keyra ríkissjóð áfram á lánum. Landið er nú þegar komið í hóp þeirra lítt öfundsverðra ríkja sem hvað lengst hafa seilst í því efni og eru á barmi gjaldþrots. Það er kominn tími til að breyta um stefnu svo ekki verði í meiri óefni komið. 

 

(1) (2) Hagstofa Íslands
(3) www.imf.org 

Almenningur vill ekki skattalækkanir

Hvað er verið að fela?

Ég rak augun í Hagvísa Seðlabanka Íslands fyrir júnímánuð sem komnir eru út (1). Eftir að hafa farið í gegnum gröfin sem birt eru í skjalinu þá tek ég eftir að öll gröfin ná yfir tölur fyrir árið 2011 nema tvö lykilgröf sem ekki ná lengra en til 2010.(2)

Eitt af því athyglisverðasta er að grafið fyrir "Skuldir hins opinbera, ríkissjóðs og sveitarfélaga" nær einungis til 2010. Af grafinu má lesa að skuldir hins opinbera hafi verið um 90% af Vergri Landsframleiðslu (VFL) í lok árs 2010.

Ljóst er að skuldir hins opinbera hafa aukist verulega og eru nú komnar vel yfir 100% af vergri landsframleiðslu, sem er lang hæsta gildi síðan 1980 (grafið nær ekki lengra aftur í tímann).

Ríkissjóður er enn rekinn með halla sem þýðir að skuldir hins opinbera halda áfram að aukast. Þessi grafalvarlega staða er verulegt áhyggjuefni sem ríkisstjórnin verður skilyrðislaust að taka föstum tökum. 

 

(1) http://sedlabanki.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=8857
(2) Hitt grafið sem einungis nær til 2010 er "Útlánaaukning lánakerfisins"